Thuisbatterij in de winter: wanneer is extra capaciteit zinvol?

Een thuisbatterij die in de winter nauwelijks oplaadt, hoeft niet defect te zijn. Minder zoninstraling, een lager stroomoverschot en temperatuurbeperkingen kunnen de werking beïnvloeden. Ook de elektriciteitstarieven en het eigen verbruik bepalen of de batterij financieel voordeel oplevert. Zendure, een fabrikant van thuisbatterijen en energieopslagsystemen, zet vijf aandachtspunten op een rij om de werking van een thuisbatterij beter te beoordelen.

1. Kijk naar het stroomoverschot

Niet de totale opbrengst van zonnepanelen, maar de stroom die na het directe huishoudelijke verbruik overblijft, bepaalt hoeveel energie beschikbaar is om de thuisbatterij te laden. Verwarming en huishoudelijke apparaten kunnen een groot deel van de opgewekte elektriciteit direct verbruiken.
Een jaarlijkse test van een thuisbatterij door Tweakers illustreert dat verschil. Op een dag met 5,6 kWh zonne-opbrengst raakte de testbatterij vol. Op een andere dag ging bij een opbrengst van 9,1 kWh slechts 0,2 kWh naar de batterij. Deze meetresultaten gelden voor één huishouden en zijn niet zonder meer representatief voor andere situaties.
Door de opwekking, het verbruik en de teruglevering over dezelfde tijdsperioden te vergelijken, wordt duidelijk hoeveel stroom daadwerkelijk beschikbaar is voor opslag.

2. Houd rekening met temperatuur

Een batterij die nauwelijks oplaadt, kan te weinig stroomoverschot ontvangen. Ook de temperatuur kan het laadproces beperken. De toegestane temperaturen voor laden, ontladen en opslag verschillen per model. Sommige systemen beschikken over ingebouwde verwarming, terwijl andere een geschikte opstellingsplek vereisen.
Een geschikte bedrijfstemperatuur voor buitengebruik betekent niet automatisch dat de batterij onder alle omstandigheden optimaal presteert. De handleiding, temperatuurmetingen en eventuele statusmeldingen bieden inzicht in mogelijke beperkingen. De installatievoorschriften moeten daarbij worden gevolgd. Zelf isolatie aanbrengen of beveiligingen omzeilen is geen geschikte oplossing.

3. Bereken het rendement van laden op goedkope stroom

Thuisbatterijen die op dynamische elektriciteitstarieven kunnen reageren, kunnen op goedkope momenten stroom uit het net opslaan. Het prijsverschil moet wel groot genoeg zijn om de omzettingsverliezen te compenseren.
Bij een laadprijs van € 0,20 per kWh en een AC-naar-AC-rendement van 85 procent kost 1 kWh die later weer beschikbaar komt ongeveer € 0,235. Bij een alternatief stroomtarief van € 0,24 per kWh bedraagt het berekende voordeel circa 0,5 eurocent per kWh. Extra gebruikskosten en batterijslijtage zijn daarin niet meegenomen.
Dit rekenvoorbeeld is gebaseerd op aannames. Voor een realistische beoordeling zijn de werkelijke tarieven en het rendement van het eigen systeem nodig.

4. Stem de capaciteit af op het verbruik

Extra opslagcapaciteit levert in de winter geen extra zonnestroom op. Wanneer de bestaande batterij al nauwelijks vol raakt, kan uitbreiding weinig opleveren. Meer capaciteit kan wel zinvol zijn als de batterij regelmatig vol is terwijl er nog stroom wordt teruggeleverd, of als laden vanuit het elektriciteitsnet onderdeel is van een rendabele strategie.
Milieu Centraal adviseert bij vaste thuisbatterijen terughoudend te zijn met de capaciteit en eerst het stroomverbruik in de avond en nacht in kaart te brengen. Een thuisbatterij verschuift stroom over een relatief korte periode en maakt het niet mogelijk om zomerse zonnestroom rechtstreeks voor de winter op te slaan.

5. Controleer de bedrijfsmodus

Een batterij die zonnestroom opslaat, laadt op basis van dynamische tarieven of een noodreserve aanhoudt, werkt met verschillende doelen. Wanneer het systeem in de winter weinig bruikbare stroom levert of nauwelijks besparing oplevert, kan een tijdelijke winterpauze het overwegen waard zijn. Of uitschakelen mogelijk en verstandig is, hangt af van de voorschriften van de fabrikant.
Controleer daarom de ingestelde bedrijfsmodus, de stroomtarieven, de reserve-instellingen en het eigen verbruik. Voorkom dat de batterij langdurig diep ontladen blijft.
Het doel is niet om de batterij in de winter koste wat kost volledig op te laden, maar om de beschikbare stroom zo efficiënt mogelijk te benutten. Inzicht in het stroomoverschot, de temperatuur en de verliezen helpt bepalen welke instellingen en eventuele uitbreidingen zinvol zijn.