Miljardenverlies verwacht door PFAS- en stikstofbeleid

• Bedrijven in bouw, bouwmaterialen en transport verwachten 8 procent omzetverlies in 2020
• PFAS- en stikstofproblematiek zorgt voor negatief sentiment onder ondernemers
• Investeringen blijven uit en vrees voor banenverlies neemt toe

PFAS- en stikstofbeleid gaat bedrijven in volle breedte bouw en transport treffen

Ondernemers in de bouw, bouwmaterialenindustrie, bouwhandel en transportsector rekenen erop dat zij - ondanks recente nieuwe maatregelen - zwaar worden getroffen door het PFAS- en stikstofbeleid. Zij vrezen dat dit in 2020 ten koste zal gaan van 8 procent van hun omzet. De ondervraagde branches zijn goed voor ruim 200 miljard euro omzet, waarmee de verwachte omzetdaling zou neerkomen op zo’n 16 miljard euro. Dit blijkt uit een enquête die Kantar in opdracht van ABN AMRO onder 445 ondernemers heeft verricht na de nieuwe - in november gepresenteerde - stikstofmaatregelen en PFAS-normen. Ondernemers hebben er weinig vertrouwen in dat de problemen hierdoor worden opgelost: ruim 54 procent geeft aan dat zij de stikstofmaatregelen niet of nauwelijks effectief vinden en 38 procent denkt dat de ruimere PFAS-normen onvoldoende zijn. ABN AMRO heeft de vooruitzichten voor de bouw als gevolg van de PFAS- en stikstofcrisis bijgesteld: van een groei van 2,5 procent in 2020 naar een krimp van 2 procent. Daarnaast verwacht zij in 2020 voor de industrie een krimp van 1,5 procent en voor de transportsector een groei van slechts 0,5 procent.

Ruim helft bedrijven heeft geen vertrouwen in kabinetsmaatregelen

Het sentiment onder een grote meerderheid van de ondernemers is negatief en ook de onzekerheid over de impact van de maatregelen houdt aan. Op dit moment werken de meeste bouwbedrijven nog aan projecten die vergund zijn vóór de stikstofuitspraak van de Raad van State in mei. De stikstofmaatregelen hebben daardoor voor zeven van de tien ondervraagde bedrijven nog weinig invloed op de bedrijfsvoering. De verwachtingen zijn echter veel minder rooskleurig, gezien de verwachte omzetdaling. Op dit moment geeft 6 procent aan dat zij nu al te maken hebben met een lagere omzet, 14 procent zegt dat zij minder nieuwe orders hebben en 15 procent dat toekomstige orders niet doorgaan. De verruiming van de PFAS-normen leidt eveneens niet bij iedereen tot optimisme: één op de tien bedrijven verwacht dat projecten nog steeds geen doorgang kunnen vinden. Het meest genoemde gevolg van de PFAS- en stikstofproblematiek is dat bedrijven (21 procent) overwegen nieuwe investeringen uit te stellen. Ook is er een grote kans op het verlies van banen: 15 procent van de bedrijven overweegt tijdelijke contracten niet te verlengen en 13 procent om zzp’ers en uitzendkrachten naar huis te sturen als gevolg van de PFAS- en/of stikstofproblematiek.

Vooral banen van zzp’ers en flexibele arbeidskrachten op de tocht

Ondanks de kabinetsmaatregelen blijft de onzekerheid onder ondernemers groot en ook ABN AMRO verwacht dat de maatregelen slechts in beperkte mate effectief zijn om de bouw weer op gang te krijgen. De maatregelen die het adviescollege-Remkes in mei volgend jaar zal voorstellen, hebben vermoedelijk pas na 2020 effect. “Bedrijven in de door ons onderzochte sectoren zijn pessimistisch over de vooruitzichten en verwachten een flinke omzetdaling”, zegt Albert Jan Swart, Sector Econoom Industrie, Transport & Logistiek van ABN AMRO. “In deze sectoren - samen goed voor zo’n 800.000 banen - kan dit ingrijpende gevolgen hebben voor de werkgelegenheid. Hierdoor worden in eerste instantie vooral zzp’ers, uitzendkrachten en medewerkers met een tijdelijk contract getroffen. Als veel bouwprojecten daadwerkelijk stilvallen, heeft dit bovendien gevolgen voor toeleveranciers en dienstverleners.”

Het hele rapport kunt u hier downloaden.

Bron: ABN AMRO