Warmtepomp hapert
De wereld warmt snel op. Nederland kan wederom terugkijken op een zeer warme zomer (een top 4 notering), gletsjers in de Alpen en ook elders in de wereld waren in het nieuws vanwege nieuwe smeltrecords, en het aantal grote natuurbranden in zowel Canada, Siberië als ook in delen van Zuid-Europa was verontrustend.
Ook werd duidelijk dat Nederland zijn gestelde klimaatdoelen niet haalt. Het mislukte kabinet Schoof stelde ook op het gebied van energie en klimaat ernstig teleur. Hoe gaan we dat aan onze (klein)kinderen uitleggen? Tegelijkertijd investeert China gigantisch in duurzame innovaties op onder meer het gebied van mobiliteit en energieopslag. De batterijen van morgen gaan elke voorstelling te boven. Bijvoorbeeld batterijen voor elektrische auto’s die gedurende de levensduur tot wel een miljoen kilometer kunnen presteren. Dat betekent dat je 50 jaar kan rijden met dezelfde auto, uitgaande van 20.000 kilometer per jaar. Ronduit bizar. Ongetwijfeld worden de warmtepompen ook nog steeds slimmer en beter.
Over warmtepompen gesproken. De aarde zelf is ook uitgerust met bijzonder ingenieuze exemplaren. We vinden ze in de oceanen. Een wereldomvattend netwerk van stromingen verdeelt warmte en koude over de planeet. Warm water wordt aan het zeeoppervlak vanuit de tropische wateren in de richting van de polen gestuurd. Voor ons is de Atlantische Golfstroom van belang. Warm en relatief zout water stroomt vanuit het Caraïbisch Gebied, langs de Amerikaanse oostkust, noordwaarts om uit te komen in de arctische gebieden op hogere breedte. Daar koelt het water steeds verder af en zinkt uiteindelijk naar de diepte van de zee. Immers, koud water is zwaarder. Bovendien is zout water ook zwaarder dan zoet water. Vervolgens stroomt het koude water in de diepte weer zuidwaarts. En zo is de circulatie rond. Warmte en koude worden efficiënt uitgewisseld. Prachtig!
Dankszij deze super warmtepomp leven wij op relatief hoge breedtegraad in een mild klimaat met tamelijk zachte winters. Dat komt omdat de zeeën bij ons ook in de winter niet heel koud zijn, door het warmere water dat afkomstig is uit de (sub)tropen. Wetenschappelijk onderzoek laat zien, dat de golfstroom verzwakt. De tak waar wij het over hebben, de AMOC, lijkt in de problemen te komen. Mogelijk zal de circulatie in de toekomst zelfs stilvallen. De oorzaak vinden we bij de snel opwarmende wereld. Het Noordpoolgebied warmt zelfs extra snel op. Dat geldt ook voor Groenland. Met als gevolg dat er veel landijs smelt. Het levert een enorme stroom zoet water op die in de oceaan belandt. Het zoete water is relatief licht in gewicht waardoor het moeilijker afzinkt naar de diepte. En precies dat is het zand in de motor van de warmtepomp.
Als de AMOC echt amok gaat maken en stilvalt, zijn de rapen gaar. Dan kan het in Noordwest-Europa, en zeker ook bij ons, onvoorstelbaar veel kouder worden. Elk jaar een Elfstedentocht, maar ook grote problemen voor land- en tuinbouw. Opmerkelijk genoeg zou dat zelfs al in de tweede helft van deze eeuw merkbaar kunnen worden. Mogelijk al rond 2050. Gelukkig is dit kippenvel veroorzakende scenario nog lang niet zeker, maar wetenschappers adviseren wel om dit risico bij lange termijnbeleid mee te nemen. Ook als de warmtepomp ons wel trouw blijft, komen we in de problemen. Want dan wordt hitte en droogte steeds vaker ons deel.
