Oliedom of gasloos

Nog nooit werden we zo sterk met de neus op de feiten gedrukt. We moeten zo snel mogelijk volledig loskomen van fossiele brandstoffen als kolen, olie en gas. De transitie te langzaam doorzetten is letterlijk oliedom. Hoe sneller we gasloos zijn, des te beter.

Natuurlijk hebben fossiele brandstoffen ons veel en ver gebracht.  Veel van onze hedendaagse welvaart hebben we te danken aan de exploitatie van olie, kolen en gas. Tegelijkertijd zijn deze energiebronnen steeds vaker een splijtzwam geworden of zelfs een directe reden om de oorlog te verklaren. Hoe de nieuwe energiecrisis verder afloopt, geen idee. Bij het schrijven van deze bijdrage was de ellende in het Midden-Oosten nog in volle gang. De prijzen ‘aan de pomp’ rezen de pan uit en ook de gasprijs steeg naar grote hoogte.

Ook als het misschien weer vrede wordt en de olie- en gasproductie in de door bommen en raketten getroffen gebieden uiteindelijk weer op gang komt, was dit een belangrijke wake-up call. We moeten ons als Europa en als Nederland losmaken van de afhankelijkheid van met name olie en gas uit respectievelijk het Midden-Oosten en de VS. En natuurlijk ook gas uit Rusland maar dat deel is al enorm geslonken. Verder zou het verstandig zijn om, zo lang we nog niet gasloos zijn, de voorraden beter op peil te houden. In de loop van maart naderde de vullingsgraad van de Nederlandse gasreserves een schamele 5 procent. 

Een zorgwekkend nieuw laagterecord. En dan hadden we nog veel geluk met het langdurige en (record) zachte weer vanaf de laatste week van februari tot ver in de maand maart. De vraag naar aardgas was gedurende een maand veel lager dan gemiddeld in de slotfase van de winter en de eerste weken van het voorjaar.

Logisch dat ook de vraag naar Gronings gas weer terugkwam in gesprekken en debatten. Men is bezig om alle onze gasvelden definitief te sluiten door ze vol te storten met cement. Die monsterklus (kosten 2 miljard euro) is nog niet af, maar in hoeverre zou men voor nood toch een klein aantal putten achter de hand moeten houden? Een lastige en voor met name Groningen pijnlijke afweging. Overigens, een aardbeving bracht in maart ook in het noorden van Drenthe serieuze schade. Drenthe wordt nog wel eens vergeten bij discussies over onze gasbel.

Ik hoop dat we eens en voor altijd onze lessen hebben geleerd. Nederland en Europa moeten koploper en absolute wereldspeler worden in het loskomen van fossiele brandstoffen. In Europa is een land als Spanje goed op weg, en natuurlijk zien we in het verre oosten het machtige China zich ontpoppen als die echte wereldspeler op het gebied van elektrificatie. Wat zij kunnen, kunnen wij ook. Hier en elders in Europa.

Om los te komen van olie en gas kunnen we sowieso nog veel efficiënter met deze bronnen omgaan. We hebben veel minder nodig als we nog veel meer sturen op energiebesparing. Verwarmen kan voor een groter deel op basis van warmtenetten, zeker in stedelijk gebied. Transport kan grotendeels op elektriciteit, gedragen door meer zon, wind en energieopslag. Vliegen moeten we veel duurder maken en veel minder doen. 

Een column over zo snel mogelijk stoppen met fossiele brandstoffen. En dat zonder ‘klimaat’ te noemen. Nou vooruit, alleen in deze laatste zin dan.