Keep it cool or make it cool?!

Terug van vakantie in Italië wachtte mij in Nederland een hittegolf. Hoewel het in Italië warmer was, voelde ik hier juist meer hittestress. Niet omdat ik zelf zoveel last had van de warmte, maar omdat ik zag hoe bij elke hittegolf het aantal airco’s toeneemt. Het lijkt ons niet goed te lukken om te anticiperen op warmte en het hiermee opgeven om de dingen goed te regelen. We lijken slecht te anticiperen op warmte en grijpen te snel naar technische oplossingen. Airco’s slurpen niet alleen energie (al kan dat handig zijn om eigen zonnestroom kwijt te raken), ze bevatten vaak ook koudemiddelen die vele malen schadelijker zijn dan CO₂.

Terug naar Italië. De eerste keer dat we ons dorpje in de middag bezochten, was het uitgestorven. Maar ’s ochtends bij de bakker en ’s avonds in de restaurants was het er gezellig druk. Mensen passen zich daar aan het klimaat aan. Dit aanpassen aan de omgeving zien we veel in warmere landen. 
Toen ik enige tijd geleden in Azië was, keek ik er niet meer van op dat timmerlieden na de lunch slapend op de werkplaats lagen, programmeurs in hun bureaustoel en vrachtwagenchauffeurs in een hangmatje bij het restaurant. Een collectieve siësta in Nederland gaat wat ver, maar luisteren naar de omgeving en gas terugnemen op warme dagen kan geen kwaad.

Waarom had ik in Italië minder last van de warmte? Onze vakantiewoning hád een airco, maar die bleef uit — zelfs bij 35 graden. Dat kon doordat we ons op vakantie minder druk maakten, maar vooral door de woning zelf: geen grote ramen op de zonzijde, bomen rondom, zonwering aan de buitenkant en dikke muren (een oude boerderij). Alles was gericht op het buitenhouden van de zon. Gordijnen buiten op het balkon, luiken, plantenbakken, dakoverstekken, slimme raamplaatsing. De zon moest buiten blijven. 

In Nederland spelen bovendien meer warmtebronnen een rol: computers, verlichting en natuurlijk de mensen zelf. In gebouwen met collectieve warmtapwatervoorzieningen, zoals zorgcentra, hotels en sportcomplexen, levert ook de ringleiding een forse warmtelast. Waar dit vroeger werd gezien als ‘gratis’ verwarming, is het nu vooral een extra bron van hitte.

Nu zijn ringleidingen vaak nodig voor een comfortabele en veilige warmtapwater voorziening, maar er is weinig aandacht voor de warmte die ze afgeven. Wie die warmtelast weet te beperken, kan niet alleen energie besparen en het gebouw koeler houden, maar ook de warmtapwaterinstallatie verduurzamen.

Dus: laten we het koel hóuden, in plaats van het koel te máken. Als je warmte wilt geven, doe dat dan met je hart.