Kabouterplankjes

Ken je ze? De Kapla plankjes?

Zelf heb ik de opleiding gemist waar ze hadden kunnen zijn, de kleuterschool, pardon, groep 1 en 2 van het basisonderwijs. Maar ze wáren er ook nog niet vóór 1980. Ik had ze een predikant wel eens zien gebruiken voor een ‘kindmoment’ in de kerk, die KAbouter PLAnkjes waar je van alles mee kunt bouwen. Maar eigenlijk was het bijzondere ervan me nooit zo opgevallen. Tot kort geleden het bericht kwam van het overlijden van Tom van der Bruggen.

Jongensboek

‘Nederlandse uitvinder van Kapla bouwblokjes overleden’ kopten de nieuwsmedia. Het levensverhaal van Van der Bruggen is dat van een jongensboek. Van gegoede, Haagse, afkomst, een jeugd van mislukkingen, vertrokken naar Frankrijk, als antiekhandelaar met een droom om kasteelheer te worden. En verdraait hij werd het nog ook, dankzij zijn plankjes.

Het verhaal wil, het komt natuurlijk van hemzelf, dat Tom een oude vervallen boerderij op de kop tikte en een maquette wilde maken als model voor hoe het zou moeten worden, kasteelachtig. Hij zaagde daarvoor plankjes in standaard afmetingen in de verhouding 3 staat tot 5 staat tot 15. Het leek perfect speelgoed, hoewel, in de tijd van de opkomst van Nintendo….? Het echte succes kwam via het onderwijs, de educatieve waarde werd herkend: spelenderwijs systematisch alles bouwen wat je maar kunt bedenken. 

Tom van der Bruggen werd er ‘schathemeltje rijk’ van schreef één van de nieuwsmedia bij zijn overlijden. Het werd een miljoenenbusiness. Van der Bruggen kreeg zijn kasteel en de plankjes gaan de hele wereld over.

Techniek-HAVO

Het verhaal deed mij denken aan Piet van Veelen, voorvechter van de techniek-HAVO. Piet en ik hebben vooral intensief samengewerkt bij de oprichting en uitbouw van de brancheorganisatie voor Gebouwautomatisering. Zijn frustratie over zijn eigen schooltijd, gecombineerd met later succes als ondernemer en branchevoorzitter, zijn met Van der Bruggen vergelijkbare marketingfeeling en vasthoudendheid, het zijn de ingrediënten die na vijftien jaar lobbyen vruchten afwerpen. Een stuk of wat scholen begonnen te experimenteren, vrijwel zonder budget. Er kwam interesse ‘uit het veld’. De Tweede Kamer werd succesvol bewerkt: een motie haalde een meerderheid. En jawel: er kwam steun uit het ministerie van Onderwijs, alles dankzij Van Veelens volharding.

Kennen of kunnen

De teloorgang van techniek blijkt niet onomkeerbaar, techniek niet onverenigbaar met marketing. Met je handen werken past bij ambitie, past bij dromen waarmaken, is gewoon LEUK. En nog even als opfrisser: techniek is iets anders dan technologie. Het verschil zit ‘em in vaardigheid versus systeemdenken, kunnen versus kennen, doen versus weten.=

We kunnen best een stukje terug, van technologie naar techniek, van Nintendo naar kabouterplankjes.