STEK leidt sector door nieuwe certificering
Koeltechniek in transitie
Per 30 maart 2026 verandert er fundamenteel iets voor personen en bedrijven die werken met koudemiddelen. Met de introductie van de A1- en A2-persoonscertificaten wordt de vakbekwaamheid in de koeltechniek opnieuw gedefinieerd. Voor installateurs en monteurs betekent dat niet alleen nieuwe examens, maar vooral inzicht krijgen in wat er verandert en op tijd in actie komen.
Volgens Harry Dekker, directeur van STEK, is het een logisch moment in een ontwikkeling die al langer gaande is. ,,We zien dat de sector verandert. Er komen andere koudemiddelen, andere technieken en strengere eisen volgens Europese wetgeving. Dan hoort daar ook een andere manier van certificeren bij.”
Jarenlang werkte de branche met F-gassencertificaten, maar de verschuiving van synthetische koudemiddelen naar natuurlijke alternatieven zoals propaan en CO₂ zorgt voor nieuwe eisen aan kennis en vaardigheden. ,,Die middelen zijn beter voor het milieu, maar brengen ook andere risico’s met zich mee,” zegt Dekker. ,,Propaan is brandbaar, ammoniak is toxisch. Dan moet je als monteur precies weten wat je doet. Dat vraagt om een andere basis in je opleiding.”
Die nieuwe basis wordt vastgelegd in de A1- en A2-certificaten. Waar kennis over natuurlijke koudemiddelen eerder een aanvulling was, is die nu geïntegreerd in de standaard certificering. Nieuwe monteurs worden daar direct op opgeleid. Voor de grote groep bestaande vakmensen ligt dat anders. Hun huidige certificaten blijven geldig tot maart 2029, maar dat betekent niet dat zij achterover kunnen leunen. ,,We hebben het over een groep van zo’n 12.000 monteurs die zich moeten bijscholen,” zegt Dekker. ,,Als iedereen dat op het laatste moment gaat doen, krijg je onvermijdelijk knelpunten.”
,,We hebben het over een groep van zo’n 18.000 monteurs die zich moeten bijscholen. Als iedereen dat op het laatste moment gaat doen, krijg je onvermijdelijk knelpunten.”
Praktisch en herkenbaar
De examens bestaan uit een theorie- en praktijkgedeelte en zijn gericht op het dagelijkse werk van de monteur. Onderwerpen als veiligheid, installatie, inspectie en koeltechnisch handelen komen uitgebreid aan bod. ,,We houden het praktisch en herkenbaar,” aldus Dekker. ,,Maar het niveau is wel stevig.”
In een sector met een groot tekort aan vakmensen vraagt dat om slimme keuzes. Monteurs zijn lastig te missen op de werkvloer. ,,Gemiddeld ben je een week bezig om een certificaat te halen als je al ervaring hebt,” zegt Dekker. ,,Dat is even plannen, maar wel noodzakelijk.”
STEK begeleidt bedrijven bij de certificering. ,,We krijgen veel vragen,” zegt relatiemanager Inge Broers. ,,Vooral: waar begin ik en wat komt er allemaal op me af?”
STEK probeert die onzekerheid weg te nemen door actief te begeleiden. Via webinars, informatievoorziening en persoonlijk contact worden bedrijven stap voor stap meegenomen. ,,We kijken samen wat er al geregeld is en wat er nog moet gebeuren,” aldus Broers. ,,Dat geeft rust.”
Volgens Dekker is dat essentieel om de overgang soepel te laten verlopen. ,,Het hoeft geen ingewikkeld traject te worden, zolang je het overzicht houdt en op tijd begint.”
,,Het STEK-schema is een gelijkwaardig, op zichzelf staand schema en bedrijven kunnen nu de keuze maken om zich te certificeren volgens de BRL 100 of om het STEK-bedrijfscertificaat te behalen.”
Onduidelijkheid over certificering bij zzp’ers en kleine installateurs
Naast de persoonscertificering speelt nog een tweede, minstens zo belangrijk dossier: de bedrijfscertificering. In de praktijk blijkt dat hier nog veel onduidelijkheid over bestaat, met name bij kleinere bedrijven en zzp’ers. ,,Veel monteurs hebben hun persoonscertificaat op orde en denken dat ze daarmee klaar zijn,” zegt Broers. ,,Maar als je als bedrijf werkzaamheden uitvoert met koudemiddelen, heb je ook een bedrijfscertificering nodig. Dat wordt echt nog te vaak vergeten.”
Juist op dat vlak vindt momenteel een belangrijke ontwikkeling plaats. Het STEK-schema wordt gelijkgesteld aan de BRL100. Concreet betekent dit dat installateurs niet meer, zoals in de huidige situatie, zowel een BRL 100-certificaat als een STEK-bedrijfscertificaat hoeven te behalen. ,,Het STEK-schema is een gelijkwaardig, op zichzelf staand schema en bedrijven kunnen nu de keuze maken om zich te certificeren volgens de BRL 100 of om het STEK-bedrijfscertificaat te behalen. Dat maakt het overzichtelijker,” zegt Broers. ,,Maar de inhoudelijke eisen blijven hoog.”
Die eisen hebben alles te maken met strengere Europese regelgeving op het gebied van veiligheid en duurzaamheid. Bedrijven moeten hun processen goed vastleggen en aantoonbaar werken volgens de juiste procedures.
STEK als regisseur
Met de combinatie van persoons- en bedrijfscertificering positioneert STEK zich nadrukkelijk als centrale partij in de sector. Niet alleen als exameninstituut, maar ook als begeleider en kennispartner. ,,We willen installateurs zoveel mogelijk ontzorgen,” zegt Dekker. ,,Van certificering tot audits en praktische tools. Zo geven we informatie over wetgeving, geluidsnormen en beantwoorden vragen die verder nog leven.”
Via het eigen STEK-platform krijgen aangesloten bedrijven toegang tot onder meer kwaliteitshandboeken, checklists en documentatie. Daarmee hoeven ze niet alles zelf te ontwikkelen. ,,We zorgen dat het er al staat,” aldus Broers. ,,Dat scheelt enorm veel tijd. Inmiddels hebben zo’n 700 bedrijven een STEK bedrijfscertificaat.”
Voor installateurs en monteurs is de boodschap helder: begin op tijd, zorg voor overzicht en maak gebruik van de ondersteuning die er is. Dan is deze verandering geen bedreiging, maar juist een kans. ,,Het gaat impact hebben,” besluit Broers. ,,Maar uiteindelijk zorgt het voor een professionelere en veiligere sector. En daar heeft iedereen baat bij.”
