Doorzonwoningen
Zou het een Nederlandse uitvinding zijn? De doorzonwoning? Volgens Wikipedia is de doorzonwoning geïntroduceerd en massaal uitgerold in de periode van 1950 tot 1975. Een doorzonwoning is, volgens dezelfde bron, een type rijtjeshuis waarvan de woonkamer doorloopt over de gehele diepte van het huis. Dankzij grote ramen aan zowel de voor- als achterzijde schijnt het zonlicht er de hele dag door, wat zorgt voor veel natuurlijk licht en een ruimtelijk gevoel.
Dat klinkt voor veel mensen herkenbaar en wellicht ook aantrekkelijk. Ik heb goede herinneringen aan mijn kinderjaren in zo een huis. En het eerste woonhuis dat ik tientallen jaren later zelf kocht, voldeed ook perfect aan de beschrijving. Het verschil in die tientallen jaren was misschien wel vooral het weer. Ik kan me de koude winters herinneren met dikke ijsbloemen op mijn slaapkamerramen. En later, in mijn eigen huis, niet meer de kille ongemakken en ijzige decoraties van de winter (er was immers ook al dubbelglas), maar wel de warmere zomers en de ‘plaknachten’ die dat opleverde.
Weer enkele decennia later, in de twintiger jaren van deze eeuw, telt ons land nog altijd heel veel doorzonwoningen. Sterker nog, ik denk dat ze, weliswaar in een moderner jasje, nog steeds worden gebouwd. En natuurlijk is er meer veranderd. De isolatie is enorm verbeterd. Een ijskoude winternacht, voor zover dat nog voorkomt, gaat samen met comfortabele warmte binnenshuis. IJsbloemen behoren definitief tot het verleden en zelfs beslagen ramen zijn een zeldzaamheid.
Zouden ze in de landen rond de Middellandse Zee ook doorzonwoningen bouwen? Ik denk het niet. Daar is men al eeuwenlang bekend met de schaduwkant van een hete zonnige zomer. In een hete zonnige zomer betekent het begrip comfortabel vooral, dat je het hoofd koel kunt houden binnenshuis. De klassieke mediterrane woning is uitgerust met dikke wit gepleisterde muren en kleine vensters. Misschien moeten we daar wat meer een voorbeeld aan nemen.
Want onze zomers zijn inmiddels van Frans niveau. De afgelopen maanden hoorden we bijna voortdurend over hittegolven, bosbranden en droogte. Ook wij kregen ons deel. Maar bij de zuiderburen was de zomer veel heter. Statistieken met betrekking tot ‘oversterfte’ door de aanhoudende hitte in Frankrijk logen er niet om. De record brekende hittegolf in juni leverde 5700 meer sterfgevallen op dan normaal. Ruim 80% in de regio in en rond Parijs. En het gaat niets eens alleen om ouderen. Rond 1/3 van de hitte slachtoffers was nog geen 75 jaar!
De historische zomer van 2026 is een voorproefje. Alle klimaatscenario’s laten zien, dat dit soort zomers de nieuwe norm worden. Sneller dan we beseffen. En dus moeten we al in de ontwerpfase de nieuwe kaders uitzetten. Het bouwbesluit moet duidelijke regels omvatten over veiligheid in gebouwen en huizen met betrekking tot oververhitting.
Betekent dat het einde van doorzonwoningen? Zeker niet, mits de toekomstige doorzonwoning deugdelijke zonwering aan de buitenzijde heeft en bijpassende klimaatcontrole die eventuele overtollige hitte de baas blijft. En ingepast wordt in een groene leefruimte met voldoende natuurlijke schaduw.
