Waterzijdig inregelen: de sleutel tot duurzame systeemoptimalisatie

Hydraulisch balanceren verhoogt comfort en verlaagt energieverbruik

De inzet van een warmtepomp of een andere duurzame energiebron betekent niet automatisch dat een totaalinstallatie duurzaam is. Om zowel het energieverbruik als de CO2-uitstoot te verminderen én het comfort in gebouwen te verhogen, is een optimale balans in het systeem essentieel.

Een belangrijk onderdeel van die balans is waterzijdig inregelen, ook wel hydraulisch balanceren genoemd. Deze techniek speelt een cruciale rol bij het optimaliseren van verwarmingssystemen en kan in de meeste gebouwen maar liefst 15-20% energie besparen. Dit maakt het een interessante en noodzakelijke stap in de zoektocht naar duurzame oplossingen.

Door te focussen op een goed systeemontwerp, de juiste appendages ter bescherming van de installatie én een correcte inregeling, kan duurzame systeemoptimalisatie worden bereikt. In dit artikel gaan we dieper in op waarom waterzijdig inregelen onmisbaar is voor een efficiënte en toekomstbestendige installatie.

Hydraulisch balanceren in de praktijk

Bij een goed ingeregeld systeem wordt het cv-water met de juiste debieten en stroomsnelheden verdeeld over de afgiftecomponenten, zoals radiatoren en vloerverwarming. Hierdoor kan het water zijn warmte gecontroleerd afgeven, wat zorgt voor een gelijkmatige temperatuurverdeling in het gebouw.

Het resultaat is een stabieler en efficiënter werkend systeem met lagere energiekosten en een hoger comfortniveau. Vooral in combinatie met een cv-ketel of hybride warmtepomp levert dit direct rendement op in verbruik en exploitatie. Daarnaast draagt een correct hydraulisch gebalanceerde installatie bij aan een lagere CO2-uitstoot.

De risico’s van een niet-ingeregelde installatie: ongemak, inefficiëntie en hogere kosten

Een installatie die niet goed waterzijdig is ingeregeld, kan leiden tot een reeks vervelende problemen die zowel het comfort als de efficiëntie van een gebouw flink onder druk zetten. 

Hieronder een overzicht van veelvoorkomende gevolgen:

• Onvoldoende verwarming
  In een slecht ingeregelde installatie krijgen sommige ruimtes te veel warmte, terwijl andere kamers juist tekortkomen. Dit resulteert in temperatuurverschillen die het comfort in gevaar brengen.
• Hoge energiekosten
  Een systeem dat niet optimaal functioneert, verbruikt meer energie om de gewenste binnentemperatuur te bereiken, wat direct zichtbaar is op de energierekening.
• Overbelasting van componenten
  Een disbalans in het systeem kan ervoor zorgen dat onderdelen, zoals pompen en ketels, harder moeten werken dan nodig. Dit vergroot de kans op slijtage, hogere onderhoudskosten en defecten.
• Minder comfort
  Een ongelijkmatige verdeling van warmte leidt tot een inconsistent binnenklimaat, met temperatuurschommelingen en een gebrek aan een prettig leef- of werkklimaat.
• Verlies van efficiëntie
  Zonder een goede afstemming functioneert het verwarmingssysteem niet op zijn maximale capaciteit, wat leidt tot onnodige belasting en een lager rendement.
• Storende geluiden
  Geluiden zoals gebrom of gekletter in leidingen en radiatoren zijn vaak het gevolg van luchtbellen of een onregelmatige waterstroom, die ontstaan door een verkeerde afstelling van het systeem.

Het voorkomen van deze problemen begint bij een goede waterzijdige inregeling. Dit is dé manier om het maximale uit een installatie te halen, zowel op het gebied van comfort als energie-efficiëntie.

Regelgeving en richtlijnen

Dat hydraulisch inregelen steeds belangrijker wordt, is een feit. En ook de regelgeving rondom dit thema blijft niet achter. Vanuit het Europese Klimaatakkoord om in 2050 een CO2-neutrale samenleving te zijn, werd in de EPBD onder andere vastgelegd dat verwarmingsinstallaties in woningen en utiliteitsgebouwen hydraulisch in balans (waterzijdig ingeregeld) moeten zijn. 

Voor Nederland werd dit besluit al omgezet naar de NTA8800 bepalingsmethode. Via de EPBD stelt de Europese Commissie richtlijnen om de energieprestatie van gebouwen te verbeteren. De verplichting om in te regelen geldt sinds 2020 voor alle gebouwen waarin de warmtebron, cv-ketel of (hybride) warmtepomp, wordt vervangen of vernieuwd. Maar ook wanneer meer dan 30% van de afgiftesystemen (zoals radiatoren of vloerverwarming) wordt geplaatst of vervangen.

Dynamisch inregelen als standaard

Omdat installaties steeds dynamischer worden, doen zich steeds wisselende omstandigheden voor in het systeem. Dit maakt dat wanneer je de pomp niet goed onder controle hebt, of er nog gewerkt wordt met een oude pomp met driestandenregeling, de pomp soms te veel druk geeft voor het kleine gaatje in de radiatorkraan waar het water door geduwd moet worden. Dit resulteert in te hoge stromingssnelheden en storende, fluitende geluiden.

Door de steeds wisselende omstandigheden werkt de installatie bijna altijd in deellast, dat wil zeggen dat niet altijd alle radiatoren volledig open staan. Vanwege hun precisie bij deellastsituaties, wordt het steeds meer aanbevolen om dynamische regelventielen te gebruiken. Deze inregelventielen passen namelijk automatisch het debiet aan bij een steeds veranderde warmtevraag, waardoor de hoeveelheid water die door het afgiftesysteem stroomt, steeds gelijk blijft. Zo blijft de installatie perfect ingeregeld, of deze nu in deellast of vollast werkt, en wordt er nooit te veel energie en gas verbruikt.

Oplossingen op maat

Elk gebouw en renovatieproject vereist een specifieke benadering. Caleffi biedt een breed scala aan oplossingen, waaronder de AUTOFLOW® en FLOWMATIC®-serie, die beide zorgen voor een nauwkeurige inregeling van het systeem. De AUTOFLOW® is een hoogstaande automatische debietregelaar. Hij handhaaft een constant debiet wanneer de bedrijfsomstandigheden van het hydraulisch circuit variëren. Dit type is volledig onderhoudsvrij. De inregeling gebeurt vooraf in de fabriek, wat een tijdsbesparing oplevert en een minimale foutmarge betekent.

De FLOWMATIC® maakt een nog preciezere inregeling mogelijk. Bij deze serie kan namelijk een maximaal debiet worden ingesteld, dat achteraf nog aangepast kan worden met de instelknop. Ook kan er een met een besturingsmotor worden nageregeld, zodat iedere ruimte de perfecte temperatuur heeft.

Voor particuliere woningen en renovaties is er het DYNAMICAL® dynamisch radiatorventiel, een ideale oplossing voor renovatieprojecten waar nog voornamelijk gebruik wordt gemaakt van radiatoren, en een volledige systeemrenovatie niet haalbaar is. Deze geavanceerde ventielen combineren thermostatische en inregelfuncties om de prestaties te optimaliseren en het energieverbruik te minimaliseren.

Voor een optimaal resultaat is het noodzakelijk om een oplossing op maat te creëren die perfect is afgestemd op de situatie en het systeem. Caleffi biedt een volledige ondersteuning gedurende het hele proces.