Systemair levert maatwerk voor steriele paddenstoelenkweek

Schone lucht als levensvoorwaarde

In de wereld van medicinale en exotische paddenstoelen draait alles om controle. Eén ongewenste schimmel of bacterie kan een complete productie vernietigen. Voor de nieuwe productielocatie van H&F Paddenstoelen in Alphen leverde Systemair daarom vijf maatwerk luchtbehandelingskasten met hoogwaardige HEPA-filtratie en nauwkeurige klimaatregeling. Dankzij snel schakelen, specialistische kennis en een intensieve samenwerking ontstond een installatie waarin schone lucht letterlijk van levensbelang is.

In het Gelderse Alphen groeien exotische en medicinale paddenstoelen. Achter dikke deuren, onder paarse UV-lampen en in streng gecontroleerde ruimtes werkt H&F dagelijks aan de productie van schimmels, truffels en kweeksets die hun weg vinden door heel Europa. Voor dat specialistische proces is betrouwbare luchtbehandeling geen luxe, maar pure noodzaak.
Toen het bedrijf besloot een nieuwe productiehal te realiseren, kwam ook de klimaatinstallatie opnieuw onder de loep te liggen. Uiteindelijk viel de keuze opnieuw op Systemair, leverancier van vijf maatwerk luchtbehandelingskasten met onder meer HEPA H13-filters voor de cleanroom en kweekcellen.
,,Wij werken eigenlijk in een soort laboratoriumomgeving”, zegt Boy van Erp, bedrijfsleider  van H&F. ,,Een paddenstoel is een schimmel. Wij willen juist die ene specifieke schimmel laten groeien en absoluut geen besmetting van buitenaf. Als er iets misgaat met de luchtfiltratie, kun je complete producties verliezen.”
De geschiedenis van het bedrijf gaat terug naar de tijd dat in de huidige gebouwen nog champignons werden geteeld. Toen die markt minder rendabel werd, verlegde H&F de focus naar specialistische paddenstoelen, truffels en broedproductie. Inmiddels behoort het bedrijf tot een klein groepje Nederlandse kwekers dat zich richt op exotische en medicinale soorten.
De toepassingen lopen uiteen van consumentenproducten en homegrow-kits tot grondstoffen voor supplementen. ,,Onze producten gaan heel Europa door”, zegt Van Erp. ,,Veel naar particulieren, maar ook naar professionele kwekerijen. Sommige soorten worden gebruikt in supplementen tegen gewrichtsklachten of migraine.”
De productie stelt hoge eisen aan hygiëne en luchtkwaliteit. In de cleanroom worden voedingsbodems en rogge volledig gesteriliseerd in autoclaven. Medewerkers moeten eerst douchen en dragen handschoenen, mondkapjes en beschermende kleding. ,,Voordat er geënt wordt, moet alles steriel zijn”, legt Van Erp uit. ,,Pas daarna voegen we de moederschimmel toe. In die fase mag er absoluut geen andere schimmel of bacterie aanwezig zijn.”

Luchtbehandelingskast werkte al 25 jaar na volle tevredenheid

Voor de nieuwe hal zocht H&F een betrouwbare partner voor de luchtbehandeling. Het bedrijf kende de apparatuur van Systemair al: een eerder geplaatste kast functioneerde al ruim 25 jaar probleemloos.
Toch bleken tijdens het eerste gesprek niet alle technische vragen direct beantwoord te kunnen worden. Dat moment maakte uiteindelijk juist het verschil, vertelt Hans Honings, adviseur industriële luchttechniek bij Systemair. ,,Ik was daar vooral betrokken als adviseur vanuit de industrietak”, zegt Honings. ,,De klant ging heel diep de materie in. Op sommige vragen wilde ik direct het juiste antwoord kunnen geven. Daarom heb ik meteen een collega in Waalwijk gebeld die hierin gespecialiseerd is.”
Nog diezelfde dag stapten Van Erp en Honings in de auto richting de fabriek van Systemair in Waalwijk. ,,Dat schakelen vonden wij heel sterk”, zegt Van Erp. ,,Geen eindeloze wachttijden, maar direct doorpakken. We kregen een rondleiding door de fabriek, zagen hoe de kasten werden opgebouwd en welke materialen gebruikt werden. Alles was netjes georganiseerd. Dat gaf vertrouwen.”
Volgens Honings paste die aanpak precies bij het project. ,,Het mooie was dat we eigenlijk meteen maatwerk konden leveren”, zegt hij. ,,Offerte à la carte, direct meedenken en tegelijk laten zien hoe de productie verloopt. Dat persoonlijke contact waarderen klanten nog steeds.”

Vijf maatwerkkasten

Voor de nieuwe productielocatie leverde Systemair uiteindelijk vijf luchtbehandelingskasten, volledig afgestemd op de eisen van de paddenstoelenkweek. Vier kasten bedienen de doorgroeiruimtes en één kast verzorgt de cleanroom. De installaties verwerken elk circa 3.600 tot bijna 4.000 kubieke meter lucht per uur. De units zijn voorzien van hoogwaardige HEPA H13-filters om ongewenste schimmels en bacteriën buiten te houden. Daarnaast beschikken de systemen over koel- en verwarmingsmogelijkheden om temperatuur en luchtvochtigheid uiterst nauwkeurig te regelen.

,,Bij deze toepassing draait alles om controle”, zegt Honings. ,,Temperatuur, vochtigheid en filtratie moeten constant stabiel blijven. De cleanroom moet echt schoon blijven, anders komt het proces direct in gevaar.”
De levering moest bovendien snel plaatsvinden. De opdracht werd in mei verstrekt; nog voor de bouwvak stonden de luchtbehandelingskasten gereed. Inmiddels draait de installatie ongeveer een maand in productie. ,,Het bevalt voortreffelijk”, zegt Van Erp. ,,Alles is nieuw, alles functioneert goed. En als er iets is, reageert Systemair direct.”

Focus op maatwerk en energie-efficiëntie

Systemair is van oorsprong een Zweedse fabrikant van ventilatie- en luchtbehandelingsoplossingen en actief in meer dan vijftig landen. Het bedrijf levert onder meer ventilatoren, luchtbehandelingskasten, warmteterugwinsystemen en cleanroomoplossingen voor utiliteit en industrie. Binnen specialistische toepassingen zoals farmacie, voedingsmiddelenproductie en laboratoria groeit de vraag naar maatwerkoplossingen snel. Volgens Honings vragen klanten daarbij niet alleen om betrouwbaarheid, maar ook om flexibiliteit en energie-efficiëntie. ,,Steeds vaker moeten installaties voldoen aan strenge eisen rond hygiëne én energieverbruik”, zegt hij. ,,Daarom kijken we niet alleen naar filtratie, maar ook naar zaken als warmteterugwinning, regeltechniek en onderhoudsgemak.”
Bij H&F lag de nadruk vooral op proceszekerheid. Stilstand is daar simpelweg geen optie. ,,Als de luchtkwaliteit niet goed is, kan een hele oogst mislukken”, zegt Van Erp. ,,Dan verlies je weken werk.”
Juist daarom kijkt hij tevreden terug op de samenwerking. ,,We wilden een betrouwbare installatie met goede service. Dat hebben we gekregen. Die combinatie van technische kennis en snel schakelen heeft voor ons de doorslag gegeven.”