Duurzaam woonconcept in Losser: één warmtepomp per appartement

Innovatieve systeembouw met individuele MWL-units levert comfort, efficiëntie en minimale energiekosten

Een hoge mate van prefab maakte de snelle bouw van 16 wooneenheden in een appartementengebouw in Losser mogelijk. Daarbij past de voorgemonteerde modulaire warmtepomp MWL van REMKO perfect: voor elke afzonderlijke woning levert deze op maat warmte, warm water en verse lucht. De ervaringen na meer dan drie jaar gebruik zijn uiterst positief.

Wanneer twee innovatieve bedrijven samenwerken, ontstaat er een bijzonder project – zoals gebeurde bij een meergezinswoning in Losser. Dura Vermeer, een van de grootste bouwbedrijven in Nederland, en REMKO, specialist in hernieuwbare energie, realiseerden daar een uniek bouwwerk. De combinatie van systeembouw, snelle montage en toekomstbestendige technologie werkt echter alleen als ook de opdrachtgever bereid is om iets nieuws te proberen. In Losser betekende dat: verder gaan dan de gangbare techniek en een net geïntroduceerde warmtepomp voor woningbouw inzetten.

Het appartementengebouw met 16 wooneenheden is opgebouwd uit containers die voor 85% prefab zijn. Door de deels gemetselde gevel en de voorgehangen balkons zijn deze bouwelementen niet als zodanig te herkennen. Drie containers, aan de lange zijden met elkaar verbonden, vormen telkens één eenheid van ongeveer 70 m² woonoppervlak. Drie verdiepingen met elk zes eenheden vormen het volledige gebouw. In twee van de beganegrondwoningen zijn opslagruimtes en installatietechniek ondergebracht. Een smalle tussenbouw voor trappenhuis en lift is tussen de eenheden geplaatst. In het midden van elke woning bevinden zich de techniek en voorzieningen. Hier zijn ook de badkamer en keuken geplaatst, aangevuld met een woon-/eetruimte en twee slaapkamers. Dankzij de doordachte constructie ligt de warmtevraag per woning op slechts 2 kW – een ideaal toepassingsgebied voor de modulaire warmtepomp MWL.

Alles in één

Warmte, warm water en verse lucht – dat is wat de MWL levert. Elk toestel maakt gebruik van de bronbuffer, die op zijn beurt wordt gevoed door een WKF 170 Duo-warmtepomp en een PV-installatie van 22,4 kWp. Voor de woningventilatie heeft REMKO het concept opgesteld volgens de Nederlandse normen, inclusief volledige leidingberekening. De luchtkanalen voor toe- en afvoer konden grotendeels al in de prefabfase worden geïnstalleerd.

Voor de temperatuurregeling koos men per woning voor drie KWK-plafondunits. Dit zijn watergevoede en met ventilatoren ondersteunde verwarmingsunits, die aan het plafond zijn gemonteerd. Hiermee kan ook gekoeld worden – op de volgende manier: de koelbare bron houdt de buffer in de zomer op 20 °C. Met dit bronwater worden de units aangenaam gekoeld. De warmte die in de woning ontstaat, wordt opgenomen door het verwarmingssysteem en naar de buffer teruggevoerd. Deze teruggevoerde warmte wordt elders in het gebouw gebruikt voor warmwaterproductie – een bijna perfecte energietransfer. De benodigde stroom komt van de PV-installatie.

MWL: slank en krachtig

Op het oppervlak van een koelkast staat de MWL in de bergruimte. Drie modules vormen samen een compacte eenheid van 205 cm hoog. Onderaan bevindt zich het drinkwaterreservoir van 149 liter, daarboven de warmtepomp en bovenaan het ventilatietoestel met aansluitingen. Dankzij een geluidsvermogensniveau van slechts 37 dB(A) werkt de unit bijzonder stil.

De water/water-warmtepomp, het hart van de MWL, levert een verwarmingsvermogen van 3,2 kW (bij W20/W35) en haalt een COP van 6,8. Voor elke woning was een maximale aansluitwaarde van 3,8 kW voorzien – een waarde die de MWL moeiteloos haalt. Het toestel zet de aangevoerde energie uit de bron optimaal om in ruimteverwarming en warm water. Voor extra zekerheid is een elektrisch element van 3 kW geïntegreerd, dat snelle warmwaterbereiding en noodverwarming mogelijk maakt.

Aansluiting op de bronbuffer

Elke MWL is verbonden met de centrale bronbuffer. Deze buffer is zo gedimensioneerd dat er per warmtepomp 50 tot 70 liter beschikbaar is. De buffer wordt hoofdzakelijk gevoed door de WKF 170 Duo-warmtepomp. De combinatie van warmtepompen heeft een belangrijk voordeel: het hele systeem heeft nagenoeg geen kostbare warmteverliezen en voorkomt oververhitting van schachten of doorgangen. Alle warmtepompen – zowel de bron als de MWL-units in de wooneenheden – functioneren binnen een energetisch optimaal en technisch verantwoord bereik. Hierdoor werkt het totale systeem zeer efficiënt en gaat het lang mee. 

De bron levert via de buffer continu 20 °C. In de woning wordt deze temperatuur opgewaardeerd tot de vereiste aanvoertemperatuur voor verwarming, hier 40 °C. Deze beperkte temperatuursprong belast de warmtepomp minimaal, wat de levensduur verlengt. Als bron-warmtepomp dient de WKF 170 Duo met een verwarmingsvermogen tussen 27 en 32 kW. De twee buitenmodules staan op het platte dak, de binnenmodule staat in de techniekruimte naast de MPS-buffer van 800 liter.

Aansluitingen en regeling

Bij dit concept wordt alleen een koudwaterleiding tot aan de MWL aangelegd. Vanaf daar worden de tappunten in de woning aangesloten. Daarnaast is er per woning een tweeleidingssysteem voorzien: aanvoer en retour naar de centrale buffer via een ringleiding, met een aftakking naar de MWL. In vergelijking met een vierleidingsysteem is dit aanzienlijk goedkoper. In het gebouw in Losser zijn twee circuits met elk één pomp geïnstalleerd, die elk acht MWL’s bedienen. De installatie- en materiaalkosten blijven laag, omdat een warmwaterleiding overbodig is en er dus ook geen circulatie nodig is. Daardoor vervalt grotendeels de noodzaak voor isolatie in de installatiekokers.

De MWL wordt elektrisch aangesloten op de verdeelinrichting van de woning. In de woningen zelf zijn geen bedieningspanelen aanwezig. De installatie wordt via internet bestuurd met een speciaal door REMKO ontwikkeld Smart Web-platform.

Het plug-and-play-principe verlaagt de installatie- en inbedrijfstellingskosten per woning nog verder. De modules van de MWL zijn grotendeels voorgemonteerd en worden in een stevig frame geplaatst. Bepaalde hydraulische componenten zijn al ingebouwd, zoals de aansluiting op de bron, de verwarmingsaanvoer en -retour, en de koud- en warmwaterleidingen. In het ontwerp is ook ruimte voorzien voor de warmtemeter (voor verbruikskosten) en de watermeter. Zodra alle componenten geplaatst zijn, wordt de warmtepomp volledig afgemonteerd.

Positieve ervaringen

In het voorjaar van 2022 trokken geleidelijk de eerste huurders in. In de eerste maanden werd de installatie op afstand bijgesteld – snel en probleemloos. In overleg met de bewoners konden alle details naar tevredenheid worden afgestemd. Positieve punten zijn het zeer lage energieverbruik en de individuele, onafhankelijke energievoorziening per woning. Ook het afrekenen van verbruik gaat aanzienlijk eenvoudiger dan bij conventionele systemen.

De verantwoordelijken bij Dura Vermeer en REMKO trekken dan ook een uitermate positief besluit. Inmiddels staat in Rotterdam een nieuw MWL-project met 40 wooneenheden op het punt van afronding.